Als je ervan verdacht wordt iets strafbaars te hebben gedaan mag de politie je aanhouden, ze vragen hoe je heet, waar je woont en wat je geboortedatum- en plaats is. Je mag alleen aangehouden worden als:
* je op het moment dat je een misdrijf pleegt wordt betrapt (dan mag ook ieder ander je aanhouden, zoals een verkoper in de winkel die ziet dat je iets steelt, in afwachting van de komst van de politie);
* je verdacht wordt van een strafbaar feit, waarvoor je langere tijd kunt worden vastgehouden;
* je valse gegevens opgeeft (dit is strafbaar);
* je identiteit niet vast komt te staan.
Je kunt worden meegenomen naar het politiebureau voor verhoor. Als blijkt dat er meer onderzoek nodig is naar het strafbare feit, dan kun je uiterlijk 110 dagen in voorarrest vastgehouden worden. Na het voorarrest kun je vervolgd worden volgens het strafrecht of de zaak wordt geseponeerd.
Als je onder de 18 bent dan val je nog onder het jeugdstrafrecht. Het jeugdstrafrecht is milder dan het volwassenenstrafrecht. Soms kan een rechter bepalen dat je toch onder het (volwassenen) strafrecht valt als je 16 of 17 bent. Je moet dan wel iets misdaan hebben dat bij ernstige strafbare feiten hoort, of je "volwassen" gedragen hebben. Omgekeerd kan het ook: je kunt dus als 18-, 19- en 20-jarige onder het jeugdstrafrecht vallen. Jongeren tussen de 12 en 18 jaar die een misdrijf hebben gepleegd kunnen in een jeugdgevangenis terecht komen, of een geldboete krijgen. Als je onder de 12 jaar bent en je pleegt een misdrijf, dan wordt je niet vervolgd. Wel kunnen er maatregelen opgelegd worden door de kinderrechter, zoals het benoemen van een voogd die toezicht op je gaat houden.
Halt, een alternatieve straf
Als je iets hebt gedaan dat strafbaar is en je bent tussen de 12 en 18 jaar, dan kan de politie je doorsturen naar Bureau HALT. HALT kan je een alternatieve straf voor gevangenisstraf geven. Je moet dan bijvoorbeeld de aangerichte schade herstellen of (deels) vergoeden. Als je de zaak met HALT goed hebt afgerond, wordt je zaak niet door Justitie vervolgd en wordt je niet geregistreerd in het JDS (Justitieel Documentatie Systeem).
Houd je je niet aan de afspraken of wordt de Halt straf tussentijds gestopt? Halt rapporteert dan hierover aan de politie en die stuurt het proces-verbaal naar de officier van Justitie. De officier van Justitie beslist over de verdere afhandeling van de zaak. Een nadeel is dat er dan wel een registratie in het Justitiële Documentatie Systeem gemaakt wordt. Je hebt dus een ‘strafblad'.
Misdrijven en ernstige overtredingen die niet afgedaan worden met een Haltstraf, worden geregistreerd in het Justitieel Documentatie Systeem (vroeger: het Strafregister). Een strafblad heet nu officieel 'uittreksel justitiële documentatie'. De gegevens in het JSD blijven geruime tijd bewaard en je kunt jouw uitreksel tegen betaling inzien.
Voor allerlei beroepen en functies is een verklaring van goed gedrag nodig. De officiële naam daarvoor is 'Verklaring Omtrent het Gedrag' (VOG). Een registratie in het JDS kan betekenen dat je geen verklaring van goed gedrag van de gemeente kunt krijgen. Officieel beslist de Minister van Justitie daarom of je al dan niet zo'n verklaring krijgt. Het zal duidelijk zijn dat 'een strafblad' het er niet makkelijker op maakt om een VOG te krijgen, maar helemaal onmogelijk is het niet. De Minister van Justitie kan wel degelijk rekening houden met de leeftijd van de aanvrager (en hoe oud die was toen het strafbare feit begaan werd). Ook speelt een rol waarvoor de VOG nodig is en wat er voorheen precies gebeurd is.
